Sint Servaaskermis

“Dit is de kermis van Sint Servaas” zo staat er te lezen bij deze tekening van een draaimolen in de groeve Caestert. De tekening verwijst ons naar de bekende Sint Servaas kermis van Maastricht. Links van de draaimolen de tekenaar(?), het kan een gids zijn met een lichttoorts, en rechts een soldaat: Maastricht was immers een garnizoenstad! “vertrokken dat ben ik die vertrokken is” staat eronder, in mogelijk hetzelfde handschrift. Vreemd, als het van dezelfde schrijver is, om het dan in twee talen te schrijven en waar slaat dat laatste op? Het rondje in de draaimolen?
Wie het weet mag het zeggen!
De kermis of foor is van oorsprong een jaarmarkt ter gelegenheid van de wijdingsdag van de patroonheilige van de plaats. Kermis is dan ook een verbastering van kerkmis of kerke-misse. De heiligdomsvaart (ter verering van Sint Servaas) van 1496 lokte naar schatting nog honderdduizend pelgrims naar Maastricht. Op die dag stroomde het volk samen om de patroonheilige te vereren en om zich te vermaken. Buiten de kerk en vooral op het Vrijthof bleef al de dagen de drukte zeer groot. Daar speelde zich het meer profane gedeelte van de heiligdomskermis af. Een groot deel van het plein was volgebouwd met kramen en allerlei uitstallingen. Er werd door de neringdoenden druk handel gedreven. In stedelijke gebieden verloor de kermis vaak zijn band met het religieuze feest dat eraan ten grondslag lag, maar in vele dorpen gaan beiden nog hand in hand en gaat er op de wijdingsdag een processie uit. De tekening is niet gedateerd maar naar schatting uit het midden van de 19de eeuw. Met dank aan Menno Caviet. Klik op de foto voor een vergroting

Annunciatie

De tekening is inmiddels al lang in de cementoven verdwenen, maar honderden bezoekers hebben deze tekening van de aankondiging (annunciatie) van de geboorte van Jezus aan Maria bezocht, maar ook voorzien van hun eigen boodschap. Werkelijk tientallen namen staan hier geschreven en gekrast, maar nooit met de intentie de eronder staande tekening te beschadigen of stuk te maken, Gewoon een druk bezochte plek met weinig ruimte om iets te schrijven. Dat fenomeen geeft de foto een nieuwe dimensie. Geschiedenis . . verdwenen geschiedenis, geweest.
Foto: Hans Ogg
Klik op de foto voor een vergroting.

Carrière (steengroeve)

Deze hand, en nog wat pogingen om het mooier(?) te maken verwijzen naar het werkfront nummer 9 van blokbreker Nagelmakers in de groeve Ternaaien-Beneden. Het moest natuurlijk wel duidelijk zijn van wie de concessie (het werkfront) was of wie deze bewerkte. Ook wel handig voor de vervoerder van de blokken die met paard en wagen de goede plek maar moest vinden om de gewonnen blokken naar de uitgang te transporteren. Ook de werklieden zullen, zeker in hun eerste dagen of weken, het spoor wel eens bijster zijn geweest! Er zijn in deze groeven immers kilometers gangen ontstaan in de loop van de eeuwen!

Noord

Van een dergelijke doorgang gaat het berglopershart wat sneller kloppen!
Het is een van de plaatsen in het gangenstelsel “Noord” welke behoorlijk hebben geleden van het oorlogsgeweld aan het einde van de 18de eeuw.
Grote delen van het stelsel zijn toen praktisch onbegaanbaar geworden door instortingen, andere delen raakten zwaar beschadigd, maar zijn nog begaanbaar zij het met de nodige voorzichtigheid!
Het is dan ook ten strengste verboden deze delen van de groeve te betreden. De foto is nog uit de tijd dat er nog wel het een en ander te
“regelen” was. Met “Noord” wordt het meest noordelijk gelegen gangenstelsel van de Sint Pietersberg bedoeld, wat zich ongeveer bevind tussen de Nekami tunnel aan de Recollectenweg en rond en onder “Bergrust” en het fort Sint Pieter.
Door op de volgende link te klikken krijg je een video van zo'n tochtje door een ingestort landschap! een tocht door de instortingen

Oeps . . .

Op een goede dag gebeurt het een keer . . .
Dan zak je met je tractor door de grond en beland je in een mergelgroeve.
Het heeft zich afgespeeld in de groeve “Coolen” gelegen te Valmeer in België. Dit gebied staat toch al bekend om zijn vele instortingen, die in veel gevallen te danken zijn aan roofbouw in de groeve (toch nog een aantal blokken van de kolom afhalen, en dat maakt het instabiel)
Dit voorval speelde zich af in de “afhangende” berg, dat wil zeggen aan de rand van de groeve waar relatief weinig deklaag aanwezig is op het mergelpakket. Als deze deklaag ook nog eens wegens erosie afspoelt is een ongelukje snel gebeurd!
Het gat is vakkundig gedicht maar er mag geen (landbouw)verkeer meer op plaats vinden.

Bestialiteit . . .

Een confronterende afbeelding!
Dat kun je wel zeggen van deze laat middeleeuwse tekening in de groeve Caestert. Hij is gelegen in de buurt van vele (ook laat middeleeuwse) tekeningen die echter, heel tegenovergesteld aan bovenstaande tekening, Christelijke motieven uitbeelden. Het meest opvallende is echter dat deze tekening na zo’n 500 jaar nog altijd puntgaaf en onbeschadigd is want sommige bezoekers van de groeve zullen er mogelijk toch aanstoot aan genomen hebben. Sodomie en bestialiteit werd immers in de middeleeuwen al bestraft met de doodstraf, kijk maar naar de volgende uitspraak uit circa 1500:

‘Dit crim, twelc dat gheheeten es zodomye of zonde jeghen natuere, es zeerre abhminable, injurieux ende diffameeux in rechte, ende te pungnieurene metter doot. De welcke zonde inneheeft drie specien, te wetene, met lieden, met beesten, ende met hemzelven.
Ende alst ghedaen es met beesten, de facteur ende de beesten worden tsamen ghepuniert metten viere’

klik op de foto voor een vergroting

Liefde

De liefde voor de berg kan ver gaan!
Toen ik mij laatst, bij het beoordelen van bovenstaande foto, liet ontvallen dat de “Koolen” best wel een somber bergje was (het uiterlijk is wat donkerder dan in de meeste groeven) kreeg ik gelijk een reprimande van de sympathieke beheerder Johan Janssen:
“Allereerst, het is de Coolen, niet de Koolen, het is ook niet Kaasterd maar Caestert, hoezo Jakko, het is best een somber bergje??, het is godverdomme een 4 sterren groeve met alles erop en eraan !! .Voor de rest, puik werk geleverd gisterenavond,en kom gerust nog eens terug.”
Johan heeft helemaal gelijk, het is een genoegen om in de "Coolen" te vertoeven, het is een schitterend bergje waar je verliefd op kunt zijn . . .en graag weer bezoekt
(De foto is van Rob Heckers, met mijn bescheiden hulp)